ontwikkeling

3.1 exocortex

1

exocortex /ˈɛk.soˌkɔr.tɛks/

ontwikkeling en vooruitgang

Sinds de jaren 50 van de vorige eeuw is in veel huiskamers een televisie te vinden.

televisies uit de vorige eeuw

Inmiddels kijken steeds meer mensen televisie op hun tablet, telefoon of laptop. En is de reguliere televisie langzaam iets uit vervlogen tijden geworden.

Wat ga je doen?

Bij dit onderdeel van de module ontwikkeling ga je leren wat een exocortex is en op welke manier moderne technologie invloed heeft op ons dagelijks leven. Als je kijkt waar wij een telefoon voor gebruiken, kun je onze telefoon opvatten als een derde-hersenhelft. Verder leer je meer over big data, artificial intelligence en machine learning en ga je een infographic maken over de exocortex.

1 In het midden van de vorige eeuw werd televisie niet doorgegeven via de kabel of via Internet, maar zonden grote televisietorens een signaal uit dat met een antenne ontvangen kon worden.

  • Zoek met behulp van Google naar afbeeldingen van televisietorens en plak deze afbeelding in je document.
  • Zoek met behulp van Google naar afbeeldingen van huizen met televisieantennes op het dak.
  • Leg uit dat in de vorige eeuw geen televisie 'on demand' (Eng: op aanvraag) kon kijken (op aanbieders als Netflix, Uitzending gemist en Amazon.com e.d. kun je op elk tijdstip naar elk programma uit hun selectie kijken). Gebruik in je uitleg de woorden televisietoren en televisieantenne.

2 Tegenwoordig zijn beeldschermen niet meer bol en plat.

  • Zoek met behulp van Google naar afbeeldingen van beeldbuizen en flatscreens (Eng: platte schermen) en plak deze afbeeldingen in je document.
  • Welke verschillen zijn er nog meer tussen televisies van nu en televisies uit de vorige eeuw?

backward compatible

Bij technologie spreekt men van backward compatibility (Eng: achterwaartse compatibiliteit) wanneer je op een ouder product toch nog nieuwere versies kunt gebruiken. Zo kun je op een oudere computer meestal nog steeds een Word™-document openen dat 10 jaar geleden gemaakt is. Word™-documenten zijn dus backward compatible.

3 Op een televisie uit 1950 kun je geen Netflix, Uitzending gemist of Amazon.com kijken.

  • Is 'on demand' televisie backward compatible?

eerste iPhone (2007)

Toen Steve Jobs (1955 - 2011), de toenmalige CEO van Apple, in 2007 de eerste iPhone aankondigde, wist nog niemand op welke manier dit apparaat de wereld zou gaan veranderen.
Hij kondigde deze iPhone aan als een 'phone, iPod & Internet communicator' (Eng: telefoon, mp3-speler & internetcommunicatieapparaat). Dat Apple in 2016 al meer dan een miljard van deze apparaten verkocht had, had toen niemand kunnen en durven hopen.

het besturingssysteem van iPhones (iOS) door de jaren heen (2007-2016)

4 In 2007 werd de eerste iPhone geïntroduceerd. Het besturingssysteem van iPhones (iOS) krijgt doorgaans jaarlijks een update. Spelletjes die je op de eerste iPhones kon spelen kun soms nog steeds op nieuwe iPhones spelen. De spelletjes die nu worden uitgebracht kun je vrijwel nooit meer spelen op een oude iPhone.

  • Zijn spelletjes die voor nieuwe iPhones gemaakt worden backward compatible?

5 Leg uit waarom de ontwikkeling van het besturingssysteem van een smartphone in weg zou staan als alle spelletjes backward compatible zouden zijn.

onmisbare zakcomputer?

Na de iPhone kwamen al snel andere fabrikanten met soortgelijke toestellen en anno nu is het leven zonder smartphone voor veel mensen ondenkbaar. Via je telefoon sta je in constante verbinding met het Internet. Je telefoon checkt je e-mail, kijkt of er posts zijn op Facebook, Snapchat e.d. en houdt bij op welke plek je je bevindt.

een goed gesprek?

verlengde van onze hersenen

Onze telefoon (of eigenlijk zakcomputer) kan gezien worden als het verlengde van onze hersenen. Via todo-apps (takenlijstjes-app) houdt de telefoon bij welke taken je (nog) moet doen, kun je 'on the fly' (Eng: op elk moment) zaken opzoeken op Internet en kun je zien wanneer de tram of bus vertrekt en wat nog allemaal meer.

exocortex

Eigenlijk is je telefoon via je ogen, oren, stem en vingers verbonden met je hersenen. Via je vingers of stem kun je opdrachten aan je telefoon geven en je telefoon kan via het scherm en de speakers (Eng: luidsprekers) informatie aan jou doorgeven.

6 Onze telefoons hebben inmiddels taken van ons overgenomen die we vroeger moeten opzoeken of onthouden.

  • Noem minstens drie taken die je kunt uitbesteden aan je telefoon als je een dagje gaat stappen in een andere stad.
  • Noem minstens drie taken die je telefoon moet uitvoeren om uit te zoeken om te weten wanneer jouw bus of tram vertrekt vanaf de tram of bushalte bij jou in de buurt.

internetcommunicatieapparaat

Je bent via je telefoon verbonden met het Internet.
Het Internet bestaat uit een netwerk van servers, computers, tablets, telefoons, smartwatches (Eng: slimme horloges) domotica apparaten (apparaten in je huis die je via wifi kunt aansturen) e.d..
Eigenlijk maakt je telefoon met behulp van je ogen, oren, vingers mond en niet alleen verbinding met jouw hersenen maar ook met de hersenen van andere mensen.

exocortex

Onze hersenschors, het buitenste deel van onze hersenen wordt de cortex genoemd. Exo- is een van oorsprong Grieks voorvoegsel en betekent buiten.

Met onze telefoon kunnen we op elk moment de gezamenlijke kennis van de mensen die verbonden zijn met Internet benaderen en delen.

In deze eeuw kunnen mensen als het ware een deel van hun geheugen verplaatsen van hun hersenen naar het Internet

7 Leg in je eigen woorden uit wat bedoeld wordt met onze exocortex.

  • Delen we de exocortex met andere mensen of heeft iedereen zijn eigen exocortex?
  • Welke informatie of kennis hebt jij afgelopen dagen gebruikt die uit onze exocortex komt?
  • Welke informatie of kennis hebt jij afgelopen dagen gedeeld met onze exocortex?

communicatie zonder exocortex

Als persoon A en B in de afbeelding hiernaast informatie aan elkaar willen overdragen, moet dit zonder exocortex gebeuren via spraak. Als persoon A en B zich niet in dezelfde ruimte bevinden moet deze communicatie via andere personen verlopen.

8 Op welke manier heeft de exocortex de informatie-uitwisseling tussen mensen veranderd?

  • Is post en de ouderwetse telefoon te zien als een voorloper van de exocortex?

grotten van Lascaux

In de grotten van Lascaux zijn muurschilderingen gevonden die dateren uit ±15.000 v. Chr.

9 Leg uit hoe deze grottekeningen de mensen die ±15:000 jaar geleden leefden hielpen met communicatie.

onze hersenen

Onze hersenen bestaan uit de grote hersenen, de kleine hersenen en de hersenstam.

een lengte en dwarsdoorsnede van onze hersenen

10 Geef aan welke nummers in de bovenstaande afbeelding verwijzen naar de grote hersenen, de kleine hersenen, de hersenstam, de oogkas en de oorschelp (gebruik eventueel Google).

hersencentra

In de hersenschors (de cortex) bevinden zich hersencentra. In deze centra worden verschillende taken uitgevoerd.

11 Bij veel handelingen die wij uitvoeren worden verschillende hersencentra gebruikt.

  • Welke hersencentra worden achtereenvolgens gebruikt als iemand iets zegt wat jij moet opschrijven?

een aantal hersencentra

12 Als je aan het Whatsappen bent, gebruik je verschillende hersencentra.

  • Welke hersencentra worden achtereenvolgens gebruikt als je reageert op een app die je van iemand krijgt?

13 Als je een Whatsapp bericht verstuurd wordt via telefoons eigenlijk een bericht verstuurd naar de hersenen van iemand anders.

  • Welke hersencentra worden aangesproken bij degene die jouw app ontvangt?

hersenhelften

De rechterhersenhelft stuurt het linkerdeel van ons lichaam aan en de linkerhersenhelft stuurt het rechterdeel van ons lichaam aan.

14 Leg uit wat mensen bedoelen als ze zeggen dat je telefoon eigenlijk je derde hersenhelft is.

15 Leg uit dat alle 'derde' hersenhelften van verschillende mensen samen de exocortex is.

AI

Met artificial intelligence of AI (Eng: kunstmatige intelligentie) wordt intelligentie van machines of apparaten bedoeld. AI kan handelingen vereenvoudigen of ze zelfs helemaal overnemen van de mens. Virtuele assistenten als Siri, Cortana, Google Now, Alexa (Amazon) en Facebook M zijn waarschijnlijk de bekendste vorm van AI.

16 In 2016 heeft google een website gemaakt die kan raden welke tekening je maakt: quickdraw.withgoogle.com (Deze website is wel in het Engels!).

  • Probeer deze website uit.
  • Leg uit dat in onze exocortex zich ook AI bevindt.

chatbots

Via een chatbot (Eng: geautomatiseerde gesprekspartner) kun je een vlucht boeken, een product kopen, vragen stellen bij een bedrijf (klantondersteuning) en kun je gepersonaliseerde berichten (berichten in jouw interessegebied) krijgen. Veel mensen weten vaak niet eens dat een chatbot op bijvoorbeeld Facebook geen echt mens maar een apparaat is.

machine learning

Google introduceerde in 2016 de term 'Machine learning' (lerende machines). Bij machine learning doen computermodellen niet alleen voorspellingen, maar leert het apparaat ook van de input van de gebruikers.

machine learning in quickdraw.withgoogle.com

De website quickdraw.withgoogle.com is een goed voorbeeld van machine learning omdat de computermodellen die de website aansturen leren van de tekeningen die de gebruikers van deze website maken.

het leren en begrijpen van taal

Een ander voorbeeld is taalgebruik. Veel mensen gebruiken in chatprogramma's slang (Eng: volkstaal). Als veel mensen woorden als 'bout'. 'flex' of 'baas' gebruiken, leert het computermodel deze woorden en kan het computermodel de betekenis van deze woorden uit het zinsverband herleiden.

big data

Machine learning gebruikt 'big data' (Eng: veel data). 'Big data' is de enorme hoeveelheid informatie die mensen, al dan niet bewust, achterlaten op het Internet. Als je een mail via Gmail stuurt, wordt de tekst die je hebt getypt gebruikt voor machine learning. Hierdoor leert een computermodel menselijke taal beter te begrijpen. Als je met de auto in een file staat, worden je locatiegegevens doorgestuurd en kan een computermodel aan de hand van alle telefoondata een filevoorspelling maken.

infographic over big data en machine learning

17 Zoek met behulp van Google naar infographics.

  • Wat is de functie van een infographic?
  • Maak een infographic waarin de volgende woorden voorkomen: big data, machine learning, artificial intelligence, hersenen, telefoon, laptop, tablet & exocortex.
  • Hoewel PowerPoint, Keynote en Google Slides niet bedoeld zijn voor het maken van infographics, kun je deze programma's prima gebruiken voor het maken van infographics. Er zijn ook speciale programma's voor het maken van infographics.

voorbeelden van infographics

18 Laat je infographic lezen door een leerling uit een ander groepje.

  • Welke dingen zijn volgens deze leerling duidelijk?
  • Welke dingen kunnen volgens deze leerling beter?

!

begrippen

belangrijke begrippen:

  • ontwikkeling en vooruitgang
  • televisietorens
  • televisieantenne
  • beeldbuizen en flatscreens
  • backward compatible
  • internetcommunicatieapparaat
  • exocortex
  • grotten van Lascaux
  • lengtedoorsnede hersenen
  • dwarsdoorsnede hersenen
  • grote hersenen
  • kleine hersenen
  • hersenstam
  • hersencentra
  • machine learning
  • big data

!

doelen

wat moet je kunnen:

  • Je moet weten dat televisies van vroegen een televisieantenne nodig hadden en dat het televisiesignaal werd uitgezonden door televisietorens.
  • Je moet kunnen uitleggen waarom televisies van nu niet backward compatible zijn televisies uit de jaren 50.
  • Je moet kunnen uitleggen waarom 'on demand' televisie niet backward compatible is met oudere televisies.
  • Je moet kunnen beschrijven welke invloed de ontwikkeling van smartphones op het leven van mensen heeft gehad.
  • Je moet kunnen aangeven waarom veel mensen een telefoon als een onmisbare zakcomputer ervaren.
  • Je moet kunnen aangeven waarom een telefoon eigenlijk een soort van verlengde hersenen is.
  • Je moet kunnen uitleggen wat een internetcommunicatieapparaat is.
  • Je moet weten dat de hersenschors ook wel de cortex genoemd wordt.
  • Je moet in een lengte en dwarsdoorsnede van de hersenen de grote hersenen, de kleine hersenen en het verlengde merg kunnen aangeven.
  • Je moet weten wat hersencentra zijn.
  • Je moet kunnen aangeven welke hersencentra achtereenvolgens gebruikt worden bij een bepaalde handeling.
  • Je moet kunnen aangeven waarom een telefoon als een derde-hersenhelft gezien kan worden.
  • Je moet kunnen uitleggen wat de exocortex is.
  • Je moet kunnen uitleggen dat alle mensen samen via Internet met één exocortex verbonden zijn.
  • Je moet kunnen aangeven welke rol de exocortex speelt in jouw leven.
  • Je moet kunnen uitleggen wat artificial intelligence is.
  • Je moet kunnen uitleggen wat machine learning is.
  • Je moet kunnen uitleggen wat big data is.
  • Je moet kunnen uitleggen wat big data met machine learning te maken heeft.
  • Je moet een infographic kunnen maken waarin je de woorden big data, machine learning, artificial intelligence, hersenen, telefoon, laptop, tablet & exocortex verwerkt.